Os Arquiveiros xa fomos Historia, tamén.

Nos Fondos do Arquivo do Concello de Redondela, 

a propia arquiveira tamén pode atopar a súa Historia. 

É coma o efecto que en pintura se chama "Cadro dentro do cadro". Cando dentro dun cadro aparece outro, conscientemente, coma facendo unha cadea de bonecas matrioskas.

Autoretrato de Norman Rockwell

Este foi o caso do que hoxe atopamos nos Fondos municipais: Unha acta de Pleno, do 10 de Abril do 1881, sendo Alcalde do Concello Don Ulpiano Sestelo Veiga, na que se fai referencia a figura do Arquiveiro do Concello, Don Miguel Espariz, e sobre o nombramento dun novo Arquiveiro, Don Eduardo Mella, sobre a súa asignación e a súa inclusión no Organigrama de funcións do Concello.

É a primeira noticia que temos da Historia do Arquivo do Concello de Redondela. Falan da existencia dun Inventario de expedientes e documentos e da adición anual de documentación a dito Inventario. Xa no 1881. Ano no que se inaugura o viaducto Redondela-Pontevedra. Todo é Patrimonio da nosa vila: tamén os papeis que debuxan e dignifican o pasado.

Ás veces, buscando cousas, un se atopa consigo mesmo.

Ampliación do 9 de Febreiro do 2018:

Seguimos a atopar pistas documentais sobre a Historia da figura dos Arquiveiros no Concello de Redondela. E digo Arquiveiros porque ata o de agora as figuras atopadas son masculinas, aínda que hoxe é unha muller a persoa encargada do Arquivo municipal.

Nas actas de Pleno do 1932 onde se dota ó concello dun auxiliar mecanógrafo e arquiveiro:

Reza así o texto: 

"Por unanimidad se acuerda designar interinamente y por tanto se nombra la Plaza en propiedad a Don Luis Míguez Extremadouro, Segundo auxiliar mecanógrafo, Archivero de este ayuntamiento con el sueldo anual de mil quinientas pesetas y que el correspondiente mes se le abonará desde el día primero del corriente enero, porhaber empezado desde entonces a prestar sus servicios interinos."

Na historia do arquivado está a historia do Arquivador. 

Curioso xogo de palabras, non si?

Un Pastor nos Maios

Xa chega o Maio, de frores cuberto...

No Arquivo do Concello de Redondela, gardamos tamén os Carteis dos Actos  culturais que acontecen na nosa vila. Entendemos que son, en moitos casos, un dos poucos momentos nos que a Administración poda estar tan cerca dunha manifestación artística.

A maioría deles están en formato papel e cun tamaño que excede o A3 que poderíamos escanear,...Pero os mais novos, coma éstes, van chegando a nós dixitalmente, e por iso poden ir chegando a vos rápidamente (é o que teñen as novas tecnoloxías).


Arquivando Carteis, desfrutando de facelo, atopámonos cun autor, D. Pablo Giráldez Río, "O Pastor", e queríamos pararnos un pouquiño (pouco, os papeles esperan) para desfrutar as súas creacións.

O Pastor é un artista redondelán, pintor, deseñador, e escenógrafo. E, ademais, xenial.

Traballando nun arquivo vas pouco a pouco, trocando a maneira de valorar as cousas, imaxinándote ás veces coma un Howard Carter frente a un selo do 1920 (coma se da tumba de Tutankamón se tratara) e ás veces coma unha Gertrude Stein descubrindo nos papeis valores que aparecerán só co paso do tempo, adiviñando xenialidades artísticas en cousas aparentemente irrelevantes.

Exageracións e imaxinacións a parte, este podería ser, para min, o caso dos traballos do Pastor que, en colaboración co Concello, gardamos no Arquivo:

O deseño da imaxe corporativa e dos Carteis dos Festivais de Títeres de Redondela:

O deseño da imaxe corporativa e dos Carteis dos Festivais "Redondela en Curto":

Pero O Pastor, ademais, deixa as súas pegadas polo mundo adiante, coma no caso de María Fumaça, onde deseñou as ilustracións dos dous libros, así coma a escenografía que os acompaña nos concertos que levan mais alá da vía férrea musical:

  

Ou o deseño e ilustracións do libro "Titiricircus" que narra as peripecias do espectáculo Tanxarino:

E agora tócalle o turno ós Maios: para que se poñan de pé, para que aparezan brotando de frores cubertos.

O Pastor deseñou este cartel, anunciando unha exposición de Fotografías antigas organizada polo Arquivo Audiovisual do Concello de Redondela, e anunciando a presentación dun libro, escrito por D. Olimpio Giráldez Lera, sobre a Historia dos Maios en Redondela, sobre a Historia de Redondela:

 "60 anos de crónicas redondelás (unha ollada dende as coplas dos maios)"

 

 

O Teatro de Marionetas de Herta Frankel

Din as teorías arquivísticas (non vos asustedes) que a documentación administrativa pasa por diferentes idades: a administrativa e a histórica. É decir, que os papeles municipais, cando nacen, nacen cheos de valor administrativo (deles se extraen obrigas, dereitos,...) e, co paso do tempo, ese valor administrativo vaise difuminando e vai nacendo o valor histórico: os dereitos poden caducar, os deberes prescribir,...pero o valor Histórico dos documentos nace e, co paso do tempo, crece e pode facer dun documento administrativamente nada interesante, unha xoia histórica.

Imaxe cedida polo Arquivo Audiovisual de Redondela

Fondo: Concello

Éste é o caso do documento que aqui temos. Foi recibido polo Concello no 1965 coma unha oferta de actuacións para a Festa da Coca. No 1965 o documento tiña un valor administrativo pleno (xa que é, en realidade, unha proposición de servizo que, no caso de que fora contratado, sería ata vinculante). Pasa o tempo, e o que era unha oferta, acabase convertindo (gracias ó Valor Histórico que adquire) nunha proba histórica que evidencia a existencia de Herta Frankel e a súa repercusión cultural na España dos '60.

Imaxe cedida polo Arquivo Audiovisual de Redondela

Fondo: Concello

Imaxe cedida polo Arquivo Audiovisual de Redondela

Fondo: Concello

Imaxe cedida polo Arquivo Audiovisual de Redondela

Fondo: Concello

Imaxe cedida polo Arquivo Audiovisual de Redondela

Fondo: Concello

Herta Frankel, segundo a wikipedia,  foi unha bailarina infantil do Ballet da Ópera de Viena. Chegou a España no 1942 e no 1948 debuta con marionetas con "Grandes Artistas en Pequeño Tamaño" no Teatro Español de Barcelona, cun éxito extraordinario, combinando baile e marionetas.
Fíxose moi popular con programas infantiles nos primeiros anos da TVE. Os seus bonecos mais famosos foron: A perrita Marilín, Pepito, a ratita Violeta e a tía Cristina.

 Imaxe obtida da rede

 

A "Compañía de Marionetas Herta Frakel" segue dando vida ás súas marionetas no Marionetarium, 

no Tibidabo, en Barcelona. 

E hoxe en día, en Redondela, somos punto de referencia no mundo titiriteiro, 

gracias á Compañía Tanxarina (http://www.tanxarina.es/), 

e gracias ó Festival Internacional de Títeres de Redondela.

Cousas da vida. 

Ou da Historia.

Documentos, nada mais.

Imaxe cedida polo Arquivo Audiovisual de Redondela

Fondo: Concello

Autor: O Pastor

Arquivando memorias

Na páxina web do noso irmá, o Arquivo Audiovisual do Concello de Redondela, estanse subindo fotografías interesantes, coma ésta:

Trátase dunha fotografía cedida no 1985 por Rafael Montero, para participar no concurso fotográfico dos Maios. É unha foto do 1961, que representa ó Maio Rosalía de Castro.

Se queres saber mais desta fotografía, ou ver mais,...consulta de vez en cando esta páxina:

http://www.arquivoaudiovisualderedondela.com

Imaxinas imaxes?

Onte comezou a andar o Arquivo Audiovisual do Concello de Redondela. A idea, básicamente, é a seguinte:

A Historia non se escribe, se vive (e, polo que se ve, se paga)

Sempre estudiamos nos libros de Historia as sucesións de reis, de historias, de anécdotas,..pero non podemos evitar imaxinalos coma se dunha serie de televisión se tratara....lonxana e, en certo modo, irreal. Ata qué punto o estudiado tiña algunha repercusión no día a día da xente (os protagonistas reais pero silenciosos da Historia) é algo que ás veces se nos escapa, ou olvidamos.

Son cousas coma éstas as que nos redimensionan a Historia e nos acerca o estudiado á nosa Vila. Si, si, o que pasaba no Palacio Real de Madrid era Real, real, e ademais afectaba no día a día das xentes de aquí, de Redondela.

Coma sempre, de rebote, atopamos, no Libro de Actas de Pleno do Concello de Redondela do 1881, unha sesión cando menos, curiosa. Podedes ler
 

O 27 de febreiro do 1881, o Pleno da conta dos gastos ocasionados polos festexos levados a cabo por mor do nacemento da infanta heredeira. Transcrito, aproximadamente, o texto reza da seguinte forma:

"En la Sala del Ayuntamiento a veinte y siete de Febrero de mil ochocientos ochenta y uno, reunido el Ayuntamiento bajo del Sr. Alcalde se abrio la Sesión y dio cuenta de la anterior que fue aprobada. (...)

Se presenta la cuentade los gastos ocasionados en los festejos que han tenido lugar con motivo del festín natalicio de S.A.R. la Infanta heredera, acordados en Sesión de diecinueve de Diciembre del año último e importan ciento cincuenta pesetas y del Ayuntamiento acuerda se pague del capítulo 9º artículo 3º del presupuesto vigente"

Quén é a Infanta Heredera? 

Pola cronoloxía podemos deducir que se trata de (collan aire) Dona María de las Mercedes Isabel Teresa Cristina Alfonsa Jacinta Ana Josefa Francisca Carolina Fernanda Filomena María de Todos los Santos, é decir, María de las Mercedes de Borbón y Habsburgo-Lorena. 

A filla do monarca Alfonso XII (si, o que se esconde detrás do busto da escalinata do concello). María de las Mercedes de Borbón naceu no Palacio Real de Madrid o 11 de Setembro do 1880 e sempre foi "heredera", ata a morte do seu pai. Pero nunca heredou. Ó falecer Alfonso XII, a súa muller (e nai de María de las Mercedes) estaba embarazada dun varón, o seu terceiro fillo, que nacería de xeito póstumo: Alfonso XIII. El nunca sería o principe heredeiro. Xa que no momento de nacer xa foi proclamado Rey.

Unha infanta sempre heredeira que nunca foi monarca.
Un infante nunca heredeiro que sempre foi monarca.

Casa do Concello

Andamos nestas datas mergullados en investigacións históricas, das bonitas, das que fan que unha lle colla gusto ó seu traballo.
Intentando entender como se fixeron as cousas nun pasado, parece que o presente vai mudando a súa cara.
Bueno, filosofías a parte, ó que vamos:

Aqui vos deixamos, coma se dun pre-agasaio de Nadal se tratara, o Alzado da Fachada principal da casa do Concello, proxectada polo Arquitecto Emilio Bugallo o 1943.

 

Imaxe escaneada do Plano conservado na U/I 913/5

Imaxe actual (2014) sacada da wikipedia